Przekład
Zygmunt Łanowski
Reżyseria
i scenografia
Krzysztof Babicki
Kostiumy
Barbara Wołosiuk


Obsada
Panna Julia
Ewa Kutynia
Jean, służący
Maciej Wizner
Krystyna, kucharka
Dorota Chaniecka

Inspicjent
Barbara Dudek


Premiera: 30-05-2008
Scena Kameralna

 

August Strindberg - Panna Julia

kolaż: Agata Kurzak

kolaż: Agata Kurzak

Akcja tego dramatu rozpoczyna sie w noc świętojańską. Tytułowa Julia pod nieobecność ojca uczestniczy w zabawie służby. W czasie przerwy między tańcami wstępuje do kuchni. Spotyka tam kucharkę Krystynę, która gotuje jakis specyfik, dzieki któremu hrabiowska charcica (?) poroni (gdyż spiknęła się z kundlem). To zajście wprawia Julie w dziwny stan. W kuchni pojawia się Jean, lokaj hrabiego z ambicjami. Zaczynają rozmawiać m.in. o swoich snach. Julii śni się, że stoi na wysokiej kolumnie i bardzo chce z niej spaść. Natomiast Jeanowi śni się, że stoi pod drzewem i bardzo chce wspiąć się na jego czubek, gałęzie są jednak bardzo wysoko, ale czuje, że wystarczy, aby się wspiął na pierwszą gałąź to reszta pójdzie już gładko. Julia zaczyna flirtować z Jeanem. W końcu pomimo wcześniejszychprzestróg Krystyny, dochodzi pomiędzy nimi do zbliżenia. Gdy juz jest po wszystkim, planują ucieczkę. Jeanowi marzy sie, że wyjadą do Szwajcarii, zakupią tam kamienicę i założą pensjonat. jednak Julia nie jest przekonana do tego projektu, aby mogli tak zrobić musiałaby okraść ojca. Młodzi kłócą się, Julia powoli zdaje sobie sprawę ze sswojego czynu. Wraca Hrabia. Julia zostaje nie wie co ma robic, nie chce uciekać z lokajem, a Jean stawia ją w sytuacji z tylko jenym wyjściem. Sugeruje jej jak ma postąpic, skoro nie chce uciec (a nie może żyć z takim piętnem). Dramat kończy się wyjsciem Julii do stodoły, w której wcześniej była zabawa. Trzyma w ręku brzytwę... Dramat Strindberga trzeba rozpatrywać w kategoriach symbolu. Chociażby sny Julii i Jeana są projekcją ich pragnień. Z jednej strony chęć "zbratania sie z ludem" Julii, z drugiej chęć wybicia się do klasy arystokratycznej Jeana. Realizacja tych pragnień prowadzi do nieuniknionej tragedii. Julia obciążona jest również genami, traktuje mężczyzn jak psy - co również czyniła jej matka -a jednocześnie fascynują ją. Właśnie w taki symboliczny sposób zostało to zainteresowanie zaprezentowane w wątku dworskiego charta.

na podstawie shvoong.com

August Strindberg (ur. 22 stycznia 1849 w Sztokholmie, zm. 14 maja 1912 tamże) - pisarz szwedzki. Twórca dramatów, powieści, esejów i utworów poetyckich, malarz i fotograf. Uznawany za ojca współczesnego teatru. Przedstawiciel naturalizmu i prekursor ekspresjonizmu.

Po studiach w Uppsali, które musi przerwać z braku pieniędzy oraz krótkich epizodach jako aktor i dziennikarz, w 1874 r. zostaje zatrudniony w Bibliotece Królewskiej w Sztokholmie. W 1872 r. pisze swój pierwszy dojrzały dramat Mistrz Olof, pierwowzorem postaci bohatera jest Olaus Petri, twórca szwedzkiej reformacji. Strindberg jest bywalcem Czerwonego Pokoju w restauracji Bernsa, gdzie spotyka się środowisko artystyczno-literackie. Taki tytuł, Czerwony Pokój, nosi jego powieść wydana w 1879 r., która okaże się przełomowa i dla kariery pisarskiej Strindberga, i dla literatury szwedzkiej.

W 1875 r. Strindberg poznaje Siri von Essen, z którą pobiera się w 1877 r. Burzliwe, trwające 14 lat małżeństwo, stało się m.in. inspiracją do powstania powieści (napisanej po francusku) Spowiedź szaleńca (1888). W 1883 r. Strindberg z rodziną, wskutek nagonki po wydaniu zbioru publicystyki Nowe państwo, (1882) opuszcza Szwecję, wyjeżdżając najpierw do Francji, a następnie do Szwajcarii. Na kolejne kłopoty naraża się, wydając pierwszy tom opowiadań pt. Historie małżeńskie (1884). Nakład zostaje skonfiskowany, a Strindberg oskarżony o obrazę religii, jednak w procesie zapada wyrok uniewinniający.

Nadal na dobrowolnym wygnaniu, tym razem w Niemczech i Danii, Strindberg pisze najważniejsze ze swoich utworów: autobiografię Syn służącej (1886), powieść Mieszkańcy Hemsö (1887) oraz naturalistyczne dramaty pt. Ojciec (1887) i Panna Julia (1888). Na krótko wraca do Szwecji, gdzie pisze powieść Na pełnym morzu (1890). Jednak po rozwodzie z pierwszą żoną decyduje się ponownie opuścić Szwecję i wyjechać do Berlina. Tam obraca się w kręgach niemiecko-skandynawskiej bohemy, do której należą m.in. Stanisław Przybyszewski i Edvard Munch, poznaje również Fridę Uhl, austriacką dziennikarkę, która na bardzo krótko zostaje jego żoną.

Po rozpadzie swego drugiego małżeństwa, Strindberg, wyjechawszy do Paryża, popada w głęboką depresję i przechodzi długotrwały kryzys psychiczny zwany kryzysem Inferna. Jego depresję pogłębiają kłopoty materialne, które zresztą towarzyszyły mu przez całe życie. Opis owego kryzysu zawiera w powieściach Inferno (1897) i Legendy (1898). W tym czasie zaczyna również pisać swój Dziennik okultystyczny (dziennik obejmuje lata 1896-1908), który jednak zabronił publikować, tak że pierwsze fragmenty ukazały się drukiem dopiero w 1977 r.

Po kryzysie w 1898 r., pisarz wraca do Szwecji, gdzie pozostanie już do końca życia. W tym okresie powstają dramaty Do Damaszku (1898), Zbrodnie i zbrodnie (1899) oraz pierwsze z cyklu dramatów historycznych, m.in. Gustaw Waza i Eryk XIV (1899). W realizacji teatralnej Do Damaszku w roli Pani wystąpiła norweska aktorka Harriet Bosse, która w 1901 zostaje trzecią żoną Strindberga. Pisarz specjalnie dla niej pisze dramat Łabędziobiała. Jednak także to małżeństwo nie trwa długo.

W 1907 r. Strindberg otwiera wraz z reżyserem i aktorem Augustem Falckiem własny teatr, Intima Teatern, który inauguruje działalność sztuką Pelikan. Dla tego teatru Strindberg pisze sztuki kameralne, m.in. Burzę i Sonatę widm (1907).

Wokół Augusta Strindberga narosło wiele mitów i obiegowych poglądów (o chorobie psychicznej, mizoginizmie) wynikłych z błędnego odczytywania jego utworów jako czysto autobiograficznych. Współcześni badacze, m.in. autor biografii Strindberga Olof Lagercrantz, wskazują, że Strindberg swój życiorys często wzbogacał i zmieniał na potrzeby swych dzieł.

Do Polski Strindberg dotarł stosunkowo szybko, był tłumaczony i wystawiany. Jednak większa część jego twórczości została przełożona na język polski dopiero po II wojnie światowej przez Zygmunta Łanowskiego.

na podstawie Wikipedia.org